Với người mới tiếp xúc với thị trường tài chính, những thuật ngữ như “chia tách”, “cổ phiếu thưởng”, “cổ tức” quả thật nghe rất rắc rối, khô khan và dễ gây mệt mỏi. Không ít người trong số chúng ta cảm thấy hoang mang và tự hỏi: “Tại sao phải làm phức tạp như vậy? Có cách nào đơn giản hơn không?”.
Happite rất hiểu cảm giác này. Tài chính là một hành trình dài cần sự bình tâm, chúng ta hãy đi chậm lại một chút và bóc tách sự “lòng vòng” này qua một ví dụ đời thường để thấy bức tranh cốt lõi nhé.
Hãy tưởng tượng MBB không phải là một ngân hàng nghìn tỷ, mà chỉ là một tiệm bánh do chúng ta và vài người quen góp vốn mở ra. Năm nay, tiệm bánh làm ăn rất tốt, trừ hết chi phí thì dư ra được 100 triệu đồng tiền lãi. Lúc này, quản lý tiệm bánh đứng trước ngã ba đường để quyết định làm gì với 100 triệu này.
1. Tại sao không chọn những phương án đơn giản?
Sẽ có hai phương án cực kỳ đơn giản, dễ hiểu, nhưng ban lãnh đạo ngân hàng thường cố gắng tránh:
Phương án đơn giản 1: Trả 100% bằng tiền mặt
Cách làm: Lấy toàn bộ 100 triệu chia đều cho mọi người mang về tiêu xài.
Tại sao không chọn? Nếu chia hết sạch tiền, năm sau tiệm bánh không có vốn để mua máy nhào bột công suất lớn hơn, không có tiền đặt cọc để mở thêm cơ sở mới. Tiệm bánh sẽ mãi giậm chân tại chỗ. Đối với ngân hàng, “tiền” chính là nguyên liệu sản xuất. Trả hết tiền cho cổ đông thì ngân hàng cạn vốn, không thể cho vay thêm, không thể phát triển quy mô để cạnh tranh.
Phương án đơn giản 2: Trả 100% bằng cổ phiếu (Giữ lại toàn bộ tiền)
Cách làm: Tiệm bánh thông báo giữ lại cả 100 triệu để mở rộng kinh doanh. Thay vì chia tiền thật, tiệm in thêm cho mỗi người vài tờ “giấy chứng nhận góp vốn” mới (chính là cổ phiếu).
Tại sao không chọn? Nhà đầu tư góp vốn cũng cần có dòng tiền thật để trang trải cuộc sống hoặc cảm nhận được thành quả rủi ro mình bỏ ra. Nếu năm này qua năm khác chỉ nhận về “giấy”, nhiều người sẽ chán nản, mất niềm tin, bán tháo cổ phần và rời đi.
2. Sự “phức tạp” mang lại lợi ích gì cho Ngân hàng?
Chính vì hai phương án đơn giản trên đều có những rủi ro chí mạng, nên MBB buộc phải chọn phương án “đi bằng hai chân” (vừa chia tiền, vừa chia cổ phiếu) – một phương án nghe có vẻ cồng kềnh nhưng lại là giải pháp vẹn cả đôi đường.
Sự “lòng vòng” này mang lại cho MBB (Ngân hàng) những lợi ích khổng lồ:
Có thêm “bột” để gột nên hồ (Tăng vốn điều lệ): Bằng cách trả một phần cổ tức bằng cổ phiếu, MBB được phép giữ lại hơn 12.000 tỷ đồng tiền tươi thóc thật. Số tiền khổng lồ này được đắp thẳng vào Vốn điều lệ. Ngân hàng có vốn càng dày thì Ngân hàng Nhà nước càng cấp phép cho họ được mang nhiều tiền đi cho vay hơn trong năm sau. Đây là động lực sinh lời cốt lõi của ngành tài chính.
Tăng sức đề kháng: Số vốn giữ lại giống như chiếc áo giáp. Nếu nền kinh tế có biến động xấu, nợ xấu gia tăng, ngân hàng có sẵn nguồn lực lớn để chống đỡ mà không bị sụp đổ.
Giữ chân những người đồng hành: Việc trích ra khoảng 8.000 tỷ đồng để chia tiền mặt (10%) là cách ngân hàng “chăm sóc” cổ đông. Dòng tiền thật này giúp các nhà đầu tư an tâm, có tiền bỏ túi, từ đó kiên nhẫn nắm giữ cổ phiếu dài hạn hơn.
Tài chính đôi khi khoác lên mình lớp vỏ bọc thuật ngữ phức tạp, nhưng bản chất của nó luôn xoay quanh bài toán cân bằng lợi ích. Phương án phân phối lợi nhuận của MBB thực ra là một sự thỏa hiệp khéo léo để vừa lo được dòng tiền hiện tại cho nhà đầu tư, vừa xây được móng nhà vững chắc để ngân hàng tiếp tục lớn lên. Hiểu được điều này, chúng ta sẽ bớt hoang mang và vững tin hơn trên chặng đường đồng hành cùng tài chính.
