Beta Sharpe công nghiệp VN30 kỳ 13/11/2026 có một nghịch lý khá “duyên”: nhóm GAS, GVR, HPG, PLX vừa báo lãi quý 3 rất đẹp, nhưng tính theo 3 tháng gần nhất thì cả bốn mã đều có Sharpe âm. Lãi tăng, giá lại không chịu đi cùng. Tin vui trong báo cáo và cảm giác trong tài khoản đôi khi như hai người đi chung xe nhưng không nói chuyện với nhau.
- GAS giữ Sharpe 1 năm cao nhất nhóm (0,56), nhưng vừa tuột khỏi Top 5 toàn rổ VN30 vì BVH nhỉnh hơn một chút (0,58).
- HPG là mã duy nhất của nhóm có Sharpe 1 năm âm (-0,51) dù lãi 9 tháng gấp đôi cùng kỳ: giá chưa “ăn” theo lợi nhuận.
- GAS, PLX, GVR từng rơi 43 đến 53% từ đỉnh trong năm, so với 16,4% của VN-Index. Đây là nhóm ngồi ghế xe lửa dầu và cao su, không phải xe số sàn đủng đỉnh.
- Cả bốn mã đều có Sharpe 3 tháng âm (từ -0,45 đến -1,30), cùng chiều với VN-Index (-0,67).
Dữ liệu tính trên lợi suất ngày giá điều chỉnh, cửa sổ chính 1 năm và cửa sổ phụ 3 tháng, benchmark là VN-Index, lãi suất phi rủi ro 4,53% (lợi suất trái phiếu chính phủ 10 năm theo Vietstock ngày 09/07/2026, chưa tìm được số mới hơn). Cách tính đầy đủ nằm trong Bản đồ rủi ro VN30 tháng 11/2026. Bài này là vòng 2 của nhóm công nghiệp, vòng 1 xem tại Beta, Sharpe Công Nghiệp VN30: HPG Rơi Sharpe Âm, GAS Vẫn Tách Đàn.
Bốn mã công nghiệp VN30 đang đứng ở đâu so với VN-Index?
VN-Index đóng cửa phiên 13/11 ở 1.734,93 điểm, tăng 0,55% trong tuần, tăng 8,9% trong 1 năm với Sharpe 0,30. Đây là cái mốc để so: mã nào có Sharpe cao hơn 0,30 là đang “lái hay hơn” chỉ số, tức là lãi nhiều hơn so với độ xóc phải chịu.
| Mã | Lợi suất 1Y | Độ lệch chuẩn | Beta | Alpha | Tương quan | Sharpe | MDD |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| GAS | +22,4% | 49,3% | 0,79 | +23,1% | 0,31 | 0,56 | -50,0% |
| GVR | +6,9% | 47,4% | 1,01 | +7,4% | 0,41 | 0,28 | -43,2% |
| PLX | +2,8% | 47,6% | 0,73 | +5,2% | 0,30 | 0,20 | -53,0% |
| HPG | -11,4% | 25,9% | 0,64 | -17,0% | 0,48 | -0,51 | -23,6% |
| VN-Index | +8,9% | 19,3% | 1,00 | 0,0% | 1,00 | 0,30 | -16,4% |
Nguồn: Entrade (DNSE), giá điều chỉnh đến 13/11/2026; Rf 4,53%. Tính toán: Happite.
Cách đọc nhanh: độ lệch chuẩn là độ xóc của đường, và ba mã GAS, GVR, PLX đều xóc gấp khoảng 2,5 lần VN-Index (47 đến 49% so với 19%). Riêng GAS có alpha +23,1%, nghĩa là sau khi trừ phần “nước lên thuyền lên” theo beta, vẫn còn một phần “tài” khá lớn. Nhưng GAS cũng là mã tách đàn: tương quan 0,31, gần như tự đi xe máy chứ không ngồi chung xe với thị trường.

Có gì thay đổi so với tuần trước?
Biến động tuần này nhỏ, nhưng có hai chi tiết đáng ghi. Thứ nhất, Sharpe 1 năm của GAS giảm từ 0,622 xuống 0,563 (-0,059), vừa đủ để BVH (0,580) chen vào Top 5 toàn rổ và đẩy GAS xuống hạng 6. Giá GAS giảm 1,9% trong tuần và 4,6% trong 1 tháng, nên đà nền của chỉ số bị bào mòn dần chứ không phải một cú sốc. Thứ hai, GVR và PLX nhích lên nhẹ (GVR từ 0,210 lên 0,280, PLX từ 0,162 lên 0,199), còn HPG gần như đứng yên (-0,506 sang -0,512).
Không mã nào trong nhóm đổi beta 1 năm quá 0,03 trong tuần, nên “độ nhạy chân ga” của bốn mã khá ổn định: GVR 1,01 (đạp ga ngang cả chợ), GAS 0,79, PLX 0,73 và HPG 0,64. Beta thấp hơn 1 không có nghĩa là ít rủi ro, vì phần lớn độ xóc của GAS, PLX, GVR đến từ giá dầu và giá cao su chứ không đến từ VN-Index.
Vì sao GAS còn dẫn đầu nhưng chưa “an toàn”?
GAS báo lợi nhuận sau thuế quý 3 khoảng 4.580 tỷ đồng, tăng 80% so với cùng kỳ, theo báo Doanh nhân & Pháp luật (04/11/2026). Lý do được nêu rõ: Brent bình quân quý 3 khoảng 97 USD/thùng, tăng 41% so với năm trước, sản lượng khí khô và LNG tăng 24%, chi phí bán hàng và quản lý giảm. Lũy kế 9 tháng, lãi khoảng 13.400 tỷ, tăng 33%, và tiền mặt cùng tiền gửi ngân hàng hơn 50.800 tỷ, chiếm khoảng 48% tổng tài sản.
Con số đẹp, nhưng Sharpe 3 tháng của GAS vẫn là -0,45 và MDD 1 năm là -50,0%. Hai điều này không mâu thuẫn: MDD là độ sâu hố, và GAS từng rơi nửa giá từ đỉnh trong cửa sổ 1 năm. Nếu chẳng may mua đúng đỉnh, bạn phải chờ rất lâu để hết lỗ. Về chuyện giá dầu kéo GAS ngược dòng, bài về GAS khi Brent vượt 104 USD đã phân tích sâu hơn.
HPG: lãi gấp đôi, vì sao giá vẫn âm?
Đây là câu hỏi đắt nhất của kỳ này. Theo báo Doanh nhân & Pháp luật, Hòa Phát lãi sau thuế quý 3 đạt 8.265 tỷ đồng (+106%), lũy kế 9 tháng 23.746 tỷ đồng (+104%), vượt 8% kế hoạch lợi nhuận cả năm (22.000 tỷ). Sản lượng thép thô quý 3 đạt 3,7 triệu tấn, tăng 85% so với cùng kỳ.
Vậy mà HPG có lợi suất 1 năm -11,4%, alpha -17,0% và Sharpe -0,51, đứng thứ 24 trong 30 mã của rổ. Nói theo ngôn ngữ happite: lãi doanh nghiệp đã chạy xa, còn giá cổ phiếu thì vẫn đứng ở trạm trước. Nguyên nhân chưa có nguồn nào giải thích chắc chắn. Một giả thuyết thường được nhắc là thị trường định giá trước phần tăng trưởng này hoặc lo về biên lợi nhuận mỗi tấn thép, như bài về lãi mỗi tấn của Hòa Phát đã mổ xẻ, nhưng đó là giả thuyết, không phải kết luận. Muốn hiểu thêm vì sao lãi tăng mạnh chưa chắc là tin vui trọn vẹn, xem hiệu ứng nền thấp.
Điểm tích cực về mặt rủi ro: HPG là mã “dễ chịu” nhất nhóm về độ xóc (25,9%) và MDD (-23,6%). Hố của HPG cạn hơn hẳn ba mã còn lại, dù cú rơi này không đền lại bằng lợi suất.
GVR và PLX: hai mã hàng hóa, hai cách ăn lãi
GVR có beta cao nhất nhóm (1,01) và là mã duy nhất đạp ga ngang thị trường. Theo báo cáo 9 tháng được Vietbao tổng hợp, lợi nhuận sau thuế hợp nhất ước khoảng 5.311 tỷ đồng, chỉ tăng khoảng 2%, dù doanh thu tăng 29% và giá bán cao su bình quân khoảng 53,7 triệu đồng/tấn. Giá cao su xuất khẩu tháng 9/2026 bình quân khoảng 2.323 USD/tấn, tăng khoảng 30%, cao nhất gần 13 năm. Nghĩa là mã này hưởng giá cao su nhưng lợi nhuận chưa tăng tương xứng; Sharpe 3 tháng của GVR rơi xuống -1,30, tệ nhất nhóm, trong khi lợi suất 3 tháng là -9,9%, so với -1,7% của VN-Index.
PLX có kết quả quý 3 khá nổi: lợi nhuận hợp nhất 1.363 tỷ đồng, tăng 93% so với cùng kỳ, theo VnEconomy (04/11/2026). Công ty nêu lý do giá dầu thô tăng từ khoảng 75 lên 95 USD/thùng và sản lượng bán tăng 18%. Giá PLX đóng cửa 33.000 đồng ngày 03/11. Tuy vậy, tương quan của PLX với VN-Index chỉ 0,30 và beta 3 tháng 0,50, tức là mã này gần như tự đi đường riêng. Bài về quỹ bình ổn giá xăng dầu giải thích vì sao lợi nhuận của một doanh nghiệp xăng dầu có thể dao động khá mạnh chỉ vì cách hạch toán.
Lưu ý nhỏ: PLX và TPB đã được HOSE loại khỏi rổ VN30 chính thức từ 03/08/2026, nhưng workflow này vẫn theo dõi PLX để giữ chuỗi dữ liệu liên tục với các kỳ trước.

Rủi ro chung của nhóm công nghiệp là gì?
Ba mã GAS, GVR, PLX đều có MDD từ -43% đến -53%, gấp khoảng 2,6 đến 3,2 lần mức -16,4% của VN-Index. Sortino (Sharpe phiên bản khó tính, chỉ phạt những ngày mất tiền) của cả ba vẫn dương trong cửa sổ 1 năm (GAS 0,87, GVR 0,42, PLX 0,31), nhưng sang 3 tháng thì đều âm. Chính vì giá chịu ảnh hưởng của dầu, khí và cao su, đường đi của nhóm này xóc hơn nhiều so với ngân hàng hay bán lẻ.
Một điểm khác cần nhớ: Sharpe 3 tháng của VN-Index cũng âm (-0,67), nên việc cả nhóm âm một phần là “thời” chứ không chỉ là “tài”. Dù vậy, GVR (-1,30) tệ hơn VN-Index khá rõ, còn GAS (-0,45) thì khá hơn.
Câu hỏi thường gặp
Beta bao nhiêu thì gọi là cao?
Beta trên 1 nghĩa là mã nhạy hơn thị trường, ví dụ beta 1,5 là “đạp ga hộ cả chợ”. Trong nhóm này chỉ GVR đạt ngưỡng 1,01. Beta dưới 1 không tự động là an toàn, vì độ xóc riêng của mã vẫn có thể rất lớn như GAS và PLX.
Sharpe âm có nghĩa là gì?
Sharpe âm nghĩa là lợi suất của mã thấp hơn lãi suất phi rủi ro (ở đây 4,53%). Nói đời thường: ôm cổ phiếu mà thua cả gửi tiết kiệm “nằm im cũng có”, lại còn bị xóc thêm.
Vì sao lợi nhuận tăng mà giá cổ phiếu vẫn giảm?
Giá phản ánh kỳ vọng tương lai, không chỉ kết quả quá khứ. Với HPG, nguồn tin hiện có không giải thích chắc chắn, nên chưa thể kết luận nguyên nhân. Cách làm thận trọng là theo dõi thêm các kỳ tiếp theo.
MDD khác độ lệch chuẩn thế nào?
Độ lệch chuẩn đo độ xóc trung bình hằng ngày, còn MDD đo cú rơi sâu nhất từ đỉnh gần nhất. MDD -50% nghĩa là có thời điểm giá chỉ còn một nửa so với đỉnh trước đó.
Theo dõi gì ở kỳ sau?
Có ba điều đáng nhìn: Sharpe 3 tháng của GAS và PLX có quay lại dương khi giá dầu ổn định hay không; HPG có thu hẹp được khoảng cách giữa lãi và giá hay không; và GVR có hưởng tiếp giá cao su khi báo cáo tài chính quý 3 chính thức được công bố hay không. Bản đồ toàn rổ kỳ tới nằm ở bài HUB tháng 11.
Cập nhật dữ liệu: 13/11/2026. Phương pháp tính cố định giữa các kỳ để so sánh được.
Bài viết chỉ mang tính thông tin và giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Nên tự nghiên cứu hoặc hỏi chuyên gia được cấp phép trước khi ra quyết định.



